محمد مهريار

519

فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )

اصفهان قرار گرفته است و هويت روستايى خود را از دست داده است . از لحاظ تقدير و تحديد ، زمينهاى ديه شيش واقع مىشود . گفتيم كه از ديه شيش چيزى باقى نمانده و پيشتر آن را با نام بيدآباد نيز پيوسته و هردو را باهم شيش و بيدآباد مىناميدند . در اينجا غرض اصلى ما زنده كردن نام اين محل است كه در متون قديم هم آمده است و اسناد مالكيتهايى كه براى اين نواحى از طرف ادارهء ثبت اسناد صادر مىشود همهء آنها به ما نشان مىدهد كه در محلهء شيش ( بيدآباد ) قرار دارد از اين جهت مىخواهيم روشن كنيم شيش چه معنا دارد . واژه‌شناسى : در دفاتر ديوانى سابق ديده شد كه واژهء « شيش » را « شهيش » يا « شئيش » مىنوشته‌اند و به اين صورت تركيب نامواژه مىشود « شه + ايش » و يا « ش + ايش » و در هر دو صورت معناى نامواژه تغيير نمىكند . « شه » در صورت اول مخفف شاه است و جزء دوم « ايش » همان است كه به‌صورت : « ايز » ، « ايج » ، « ايژ » ، و « ايش » داشته‌ايم و مىدانيم كه به معنى شوييدن و روان شدن است . از سوى ديگر همان پسوند نسبت است نظير « ايك » و در تازى به صورت « ايق » در مىآيد ( چهريق ، زنديق ) و وقتى نسبت را مىرساند كه به صورت « ايز » و « ايج » و امثال اينها در مىآيد ( نامواژهء شاهيج ديده شود ) و در صورت دوم جزء اول « ش » باز هم تخفيف يافتهء شاه است كه در تطور واپسين « ها » ى غير ملفوظ آن هم حذف شده و « شه » به صورت « ش » در آمده است و به معنى آن آب روان شاه و يا شهروان و شاروان و سرانجام « شهيش » به صورت حاضر شيش درآمده است . به قاعده‌اى از اين تطور كه سير از دشوار به آسان و آسان‌تر است توجه كنيد كه در اينجا آشكارا ديده مىشود . بايد در نظر داشت كه در واژهء « شه + ايش » جزء اول « شه » مىتواند مبدل از « كه » باشد « 1 » چون حرف « ش » و « ك » به هم تبديل مىشوند و « كه + ش » درست معادل « شه + ش » است و به معناى « كه » روان يا آنجا كه آب روان دارد . اين هم صورتى است ولى من خود صورت نخستين را برتر مىشمارم . شيوان iv n در دهستان كهنسال جوشقان ديهى را به اسم شيوان در فهرست نام ديه‌هاى مركز آمار ايران

--> ( 1 ) - در صحت اين فرض اطمينانى نيست .